Türkçe testinin en geniş payını okuduğunu anlama becerisi oluşturur ve Parçada Anlam (Paragraf) bu becerinin merkezindedir.
Bir metnin konusu ile ana düşüncesi aynı şey değildir: konu metnin neyden söz ettiğini, ana düşünce ise yazarın o konuda varmak istediği yargıyı gösterir. Sorular metnin ana fikrini, yardımcı düşüncelerini ya da başlığını ister. Numaralanmış cümlelerden düşüncenin akışını bozanı bulmak, paragrafı ikiye ayırmak ya da "ulaşılamaz" biçiminde olumsuz sorulan bir yargıyı ayıklamak da bu konuya girer.
Metinler günlük hayattan, bilimden ve kültürden seçilir; seçeneklerden birkaçı metinde geçen sözcükleri taşısa da yalnızca biri metnin söylediğiyle tam örtüşür.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruOrta
Bir lise, öğrencilerinin kısa mesafeleri nasıl daha ekonomik biçimde kat edebileceğini uzun süredir tartışıyordu ve sonunda ortak kullanım fikrini denemeye karar verdi. Bir lisede öğrencilerin ortak kullanımına açılan bisikletlerle kısa mesafeli geziler düzenlenmeye başlanmıştır. Öğrenciler bisikletleri bir çizelgeye göre dönüşümlü kullanmış, lastiği inen ya da freni bozulan araçları okulun atölyesinde gönüllü öğretmenlerin yardımıyla onarmıştır. Yıl sonunda servis kullanan öğrenci sayısı azalmış, bazı veliler ulaşım için ayırdıkları parayı azaltmıştır.
Bu metinden hareketle,
I. Ortak kullanılan bisikletler dönüşümlü bir düzenle kullanılmıştır.
II. Arızalı bisikletlerin tümü okul dışındaki ustalara tamir ettirilmiştir.
III. Uygulama bazı ailelerin ulaşım giderini azaltmıştır.
çıkarımlarından hangilerine ulaşılabilir?
Cevabı göster
Cevap: B — I ve III
Metin, bisikletlerin çizelgeye göre dönüşümlü kullanıldığını ve bazı velilerin ulaşım için ayırdığı parayı azalttığını belirtir; böylece I ve III çıkarımlarına ulaşılır. II. çıkarıma ulaşılamaz çünkü arızalı araçlar okulun atölyesinde gönüllü öğretmenlerce onarılmıştır, okul dışındaki ustalara değil.
2. soruKolay
Okul kütüphanesinde kurulan okuma kulübü, öğrencilere yeni kitaplar tanıtır, farklı sınıflardan arkadaşların kaynaşmasını sağlar ve boş geçen öğle aralarını değerlendirir. Bu parçadan aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Cevabı göster
Cevap: C — Öğrenciler okudukları kitapları yazarlarıyla tartışabilir.
Kısaca — Öğrencilerin okudukları kitapları yazarlarıyla tartışabildiğine parçada değinilmediği için bu yargıya ulaşılamaz. Parçada yeni kitaplarla tanışma, farklı sınıflardan öğrencilerin kaynaşması ve öğle aralarının verimli geçirilmesi belirtilir. Yazarlarla bir araya gelme veya tartışma ise bu bilgilerden çıkarılamaz.
3. soruKolay
Bir çiftçi ailesi, ekim zamanını belirlerken doğadaki işaretleri dikkatle gözlemlerdi ve bu bilgiyi kuşaktan kuşağa özenle aktarırdı. (I) Halk takvimi, doğa olaylarına ilişkin gözlemlere dayanarak yılı dönemlere ayıran geleneksel bir zaman düzenidir. (II) Çiçeklerin açması, kuşların göçü ve gün uzunluğu bu takvimin işaretleridir. (III) Örneğin kırlangıçların dönüşü, kimi yörelerde baharın geldiğinin habercisi sayılır. (IV) Bu yüzden eski takvimler yalnız bir gelenek değil, bir gözlem birikimidir. Bu parçanın düşünceyi geliştirme yollarıyla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: D — I. tanımlama — III. örnekleme
Kısaca — I. cümle halk takvimini tanımlar, III. cümle kırlangıç örneğiyle örnekleme yapar.
I. cümle “Halk takvimi … geleneksel bir zaman düzenidir” diyerek kavramı sınırlar. III. cümle “Örneğin kırlangıçların dönüşü…” ile bu işaretlerden birini somutlar. II. cümle tanım değil, işaretleri sıralayan bir açıklamadır; onu tanımlama sanmak en sık karışıklıktır. Parçada tanık (alıntı veya otorite) ya da sayısal veri yoktur.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
LGS (Liselere Geçiş Sistemi), T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama MEB ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.