"Film geçen hafta vizyona girdi" cümlesi herkesçe doğrulanabilir, "Film çok sıkıcıydı" ise konuşanın kişisel değerlendirmesidir; ilki nesnel, ikincisi öznel bir yargı taşır.
Cümlede Anlam, bir cümlenin ne söylediğini ve hangi ilişkiyi kurduğunu çözmeye dayanır: neden-sonuç, amaç-sonuç, koşul, karşılaştırma, varsayım ya da ön yargı gibi. Sorular bazen doğrudan öznel ya da nesnel yargının hangi seçenekte bulunduğunu sorar. Başka sorularda kısa bir metin verilir ve boş bırakılan yere düşüncenin akışını sürdüren ifade aranır.
Bir durumun anlatılıp ondan çıkarılabilecek sonucun istendiği sorular da bu başlık altındadır; seçenekleri ayırmak için cümleler arasındaki bağı izlemek gerekir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Bir atölyede aletler ortak masaya gelişigüzel bırakıldığı için her iş öncesi alet aramak zaman alıyor, kimi aletler de kayboluyordu. Usta, rafları etiketleyip her alete sabit bir yer ayırdı. Kısa süre sonra işe hazırlık süresi gözle görülür biçimde kısaldı, kaybolan alet sayısı da düştü.
Bu durumdaki neden-sonuç ilişkisini en doğru özetleyen seçenek hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: C — Aletlere etiketli raflarda sabit yer ayrılması, hazırlık süresini ve alet kayıplarını azaltmıştır.
Kısaca — Aletlere etiketli raflarda sabit yer ayrılması hem hazırlık süresini hem alet kayıplarını azaltmıştır. Alet aramak zaman aldığı ve aletler kaybolduğu için usta bu düzenlemeyi yapmıştır; hazırlığın kısalması ve kayıpların azalması düzenlemenin sonuçlarıdır. Bu nedenle doğru cevap C’dir. A ve B neden ile sonucu tersine çevirir; D’deki “yalnızca” ifadesi düzenlemenin hazırlık süresine katkısını dışarıda bırakır.
2. soruKolay
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde öznel bir yargı vardır?
Cevabı göster
Cevap: C — Bence bu yılki ürün, geçen yılkinden çok daha kaliteliydi.
Kısaca — “Bence bu yılki ürün, geçen yılkinden çok daha kaliteliydi” cümlesi kişisel bir değerlendirme olduğu için özneldir.
“Bence” sözü yargıyı söyleyenin görüşüne bağlar; “daha kaliteli” de kişiye göre değişen bir beğenidir, herkes için aynı ölçüde kanıtlanamaz. Öbür üç cümle olgudur: yolların kapanıp araç ulaşamaması, seraların ısıtılması, imza sonrası sorun yaşanması gözlemle doğrulanabilir. En çekici tuzak, “çok daha kaliteliydi”yi sayısal bir karşılaştırma sanıp nesnel saymaktır; belirteç “bence” olduğu sürece yargı öznel kalır.
3. soruKolay
Uçağı kaçırmamak için havaalanına tam iki saat erken gittik. Uçuşa kayıt işlemleri de kısa sürünce elimizde bolca vakit kaldı. , kalkış saatine kadar havaalanında rahatça dinlenebildik.
Bu metinde boş bırakılan yere düşüncenin akışına göre aşağıdaki ifadelerden hangisi getirilmelidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Böylece
Boşluktan sonraki cümle, erken gitmenin ve işlemlerin kısa sürmesinin doğurduğu sonucu (rahatça dinlenebilmeyi) anlatıyor. Bir durum ile sonucunu bağlayan ifade “böylece”dir; “oysaki” karşıtlık, “başka bir deyişle” açıklama, “son olarak” sıralama bildirir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
LGS (Liselere Geçiş Sistemi), T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama MEB ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.