"Kulak asmamak" sözünün parçaları tek tek ele alındığında bir anlam çıkmaz; birlikte "önemsememek" demektir.
Deyimler ve Atasözleri konusunu ayırt eden de budur: kalıplaşmış sözler, parçalarının toplamından farklı bir anlam üretir. Deyimler çoğunlukla bir durumu kısa ve çarpıcı biçimde adlandırır. Atasözleri ise "Damlaya damlaya göl olur" örneğinde olduğu gibi, küçük birikimlerin zamanla büyüyeceğini söyleyen bir yargı ya da öğüt bildirir.
LGS Türkçe sorularında deyim kısa bir olayın içinde verilir ve cümleye kattığı anlam istenir. Kimi sorularda da bir kişinin tutumu anlatılır; o tutumu en iyi karşılayan söz seçeneklerde aranır, bu yüzden bağlam belirleyicidir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Antrenör, son dakikada pes etmeyen takımın dişini sıktığını söyledi. Bu deyimin cümleye kattığı anlam aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Zorluğa dayanıp sabretmek
Kısaca —Dişini sıkmak, zorluğa dayanıp sabretmek anlamını katar.
Antrenör, son dakikada pes etmeyen takımı bu deyimle anlatır; kastedilen güçlük karşısında direnmektir. Sakince dinlemek, işi ertelemek veya birini kırmadan uyarmak deyimin anlamının dışındadır. Cümledeki “pes etmeyen” ifadesi de dayanma ve sabır anlamını destekler.
2. soruKolay
Ödevini son ana bırakan öğrencinin, teslim saati yaklaşınca etekleri tutuştu. Bu deyimin cümleye kattığı anlam hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: A — Telaşa kapılıp aceleyle davranmak
Kısaca — “Etekleri tutuşmak”, telaşa kapılıp aceleyle davranmak anlamındadır.
Ödevini son ana bırakan öğrencinin teslim saati yaklaşınca telaşlanması, deyimin anlamını gösterir. Bu yüzden doğru cevap A’dır. Sevinmek, işi ağırdan almak ve sessizce yardım etmek bu deyimin anlamını karşılamaz.
3. soruOrta
Okulun ses sistemi bozulunca herkes çözüm önerdi fakat cihazın sorumluluğunu üstlenmeye yanaşmadı. Elif, “Gerekli parçaları araştırırım, bütçe talebini ben hazırlarım; onarım gecikirse bunu da yönetime ben açıklarım.” diyerek hem işi hem sonucunun sorumluluğunu üstlendi.
Elif’in tutumunu en iyi karşılayan deyim aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: D — Elini taşın altına koymak
Elif yalnız işe başlamamış, riskini ve sorumluluğunu da üstlenmiştir; bu, “elini taşın altına koymak”tır. “Kolları sıvamak” çalışma isteğini anlatır fakat sorumluluk boyutunu tek başına karşılamaz.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
LGS (Liselere Geçiş Sistemi), T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama MEB ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.