"Kırmızı, sarı, mavi ana renklerdir; yeşil, turuncu, mor ara renklerdir." cümlesinde noktalı virgül, kendi içinde virgülle ayrılmış iki takımı birbirinden ayırır.
Noktalama İşaretleri konusu nokta, virgül, noktalı virgül, iki nokta, üç nokta, soru ve ünlem işareti, tırnak, kesme işareti, kısa çizgi ve yay ayraç gibi işaretlerin hangi görevlerde kullanıldığını kapsar. Virgülün tek başına pek çok işi vardır; eş görevli sözcükleri ayırmak bunlardan yalnızca biridir.
Sorularda bir kural açıkça verilip bu kurala uyan cümle istenebilir. Başka sorularda ise bir işaretin hangi cümlede doğru kullanıldığı ya da metindeki boşluklara hangi işaretlerin geleceği sorulur.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Noktalı virgül, cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için kullanılır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül bu kurala uygun kullanılmıştır?
Cevabı göster
Cevap: A — Yarışmaya Ankara, Konya ve Kayseri’den öğrenciler; İzmir, Aydın ve Muğla’dan öğretmenler katıldı.
Kısaca — “Yarışmaya Ankara, Konya ve Kayseri’den öğrenciler; İzmir, Aydın ve Muğla’dan öğretmenler katıldı.” cümlesinde virgüllerle sıralanmış iki takım noktalı virgülle ayrılmıştır.
Öğrenci illeri bir takım, öğretmen illeri başka bir takımdır; her ikisi kendi içinde virgülle sıralandığı için aralarına noktalı virgül konur. “çünkü”den önce noktalı virgül koymak bu kuralla ilgili değildir. “At ölür, meydan kalır; yiğit ölür, şan kalır.” cümlesinde noktalı virgül tür veya takımları değil, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırır. Son cümlede ise noktalı virgül özne ile yüklem arasına gereksiz yere girmiştir.
2. soruKolay
Virgülün eş görevli kelime ve kelime gruplarını ayırdığı cümle hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: D — Çantasında defter, kalem ve silgi vardı.
Kısaca — Eş görevli sözcükleri ayıran virgül “defter, kalem ve silgi” dizilişindedir.
Üç nesne aynı görevi paylaşır; virgül listeyi böler, “ve” son halkayı bağlar. “Ali,” tek özneyi vurgular, yanda eş görevli bir dizi yoktur. “Evet,” onay sözünden sonra gelir. “Yarın,” başa alınmış zamanı sonraki koşuldan ayırır; virgül görünür ama eş görevli kelime grubu ayırmaz.
3. soruKolay
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül doğru kullanılmıştır?
Cevabı göster
Cevap: B — Bahçede elma, armut, erik; sokakta çınar, kavak, söğüt vardı.
Kısaca — Virgülle sıralanmış iki öbek, noktalı virgülle birbirinden ayrılır.
“Bahçede elma, armut, erik” bir grup, “sokakta çınar, kavak, söğüt” başka bir gruptur; grupların kendi içi virgülle, gruplar arası noktalı virgülle ayrılmıştır. Noktalı virgülü özneyle yüklem arasına veya tek tek meyve adlarının arasına rastgele koymak bu görevi karşılamaz.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
LGS (Liselere Geçiş Sistemi), T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama MEB ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.