"Konuyu kısaca özetledi" cümlesinde "kısaca" gereksizdir, çünkü özetlemek zaten kısa anlatmaktır.
Anlatım Bozukluğu konusu, bir cümlenin dil bilgisi ya da anlam bakımından aksadığı durumları kapsar: gereksiz sözcük kullanımı, sözcüğün yanlış yerde durması, anlamca çelişen ifadeler, özne ile yüklem arasındaki uyumsuzluk, eksik öge ya da yanlış seçilmiş ek gibi. Bu sorularda bozukluğu bulmak kadar nedenini adlandırmak da önemlidir.
Bazı sorular belirli bir türden bozukluğun hangi cümlede bulunduğunu ister. Bazıları da duyuru ya da konuşma gibi gerçekçi bir cümle verip bozukluğu anlamı koruyarak gideren düzenlemeyi seçeneklerde arar.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Bir sözcüğün cümlede yanlış yerde kullanılması, cümlenin anlamını belirsizleştirebilir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu durumdan kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
Cevabı göster
Cevap: C — Öğrenci, çok dışarıda beklediği için üşüdü.
Kısaca — “Çok” sözcüğü yanlış yerde kullanıldığı için üçüncü cümlede anlatım bozukluğu vardır. Beklemenin süresini belirten “çok”, “beklediği” sözcüğünün önüne getirilmelidir: “Öğrenci, dışarıda çok beklediği için üşüdü.” Diğer cümlelerde sözcüğün yanlış yerde kullanılmasından kaynaklanan bir bozukluk yoktur.
2. soruKolay
Bir mağaza duyurusu cümlesi şöyledir: ‘Müşterilerimiz, beğenmedikleri ürünleri fiş ile birlikte getirdiklerinde ücretlerini geri iade edeceğiz.’
Bu cümledeki anlatım bozukluğunu anlamı koruyarak gidermek için en uygun düzenleme hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: A — Müşterilerimiz, beğenmedikleri ürünleri fiş ile birlikte getirdiklerinde ücretlerini geri vereceğiz.
‘İade etmek’ zaten ‘geri vermek’ demektir; ‘geri iade etmek’ eş anlamlı bir sözcüğü gereksiz yineler. ‘Geri vereceğiz’ (ya da yalnızca ‘iade edeceğiz’) bozukluğu giderir. İkinci seçenek ‘geri iade’ ikilemesini korur, üçüncü seçenek ‘tekrar’ ekleyerek bozukluğu artırır, dördüncü seçenek ‘bir kısmını’ diyerek anlamı değiştirir.
3. soruKolay
Bir tören konuşmasından alınan cümle şöyledir: ‘Konuşmacı sözlerine başlarken, salonda bulunan tüm konukları teker teker tek tek selamladı.’
Bu cümledeki anlatım bozukluğunu anlamı koruyarak gidermek için en uygun düzenleme hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Konuşmacı sözlerine başlarken, salonda bulunan tüm konukları teker teker selamladı.
‘Teker teker’ ve ‘tek tek’ aynı anlamı veren iki ikilemenin yan yana kullanılması gereksiz yinelemedir; birini atmak bozukluğu giderir. Birinci seçenek ‘ayrı ayrı’ ekleyerek yine iki eş anlamlı öbek bırakır, üçüncü seçenek ‘tüm’ü ‘birkaç’ yaparak anlamı değiştirir, dördüncü seçenek her iki ikilemeyi de korur.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
LGS (Liselere Geçiş Sistemi), T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama MEB ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.