"Ödevler öğretmene teslim edildi" cümlesinde işi yapan söylenmez, eylem ögeye yöneliktir; bu yüzden fiil edilgendir.
Fiilde Çatı, fiilin özneyle ve nesneyle kurduğu ilişkiyi inceler. Özne-yüklem ilişkisine göre fiiller etken ya da edilgen, nesne-yüklem ilişkisine göre geçişli ya da geçişsiz olur. Edilgen fiiller genellikle "-l" ya da "-n" eki alır, ancak bu ekle biten her fiil edilgen değildir; işi yapanın başka biri olup olmadığına bakmak gerekir.
Sorularda numaralanmış cümleler ya da bir çalışma kâğıdındaki açıklamalar verilir ve bu çözümlemelerden hangilerinin doğru olduğu sorulur. Seçenekler numara kümelerinden oluştuğu için her cümleyi ayrı ayrı denetlemek gerekir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruZor
Bir serginin hazırlık süreci dört cümleyle kayda geçirilmiştir:
I. Küratör, daha önce seçilen eserleri sabah yeniden inceledi.
II. Hasarlı olduğu belirlenen çerçeveler atölyede onarıldı.
III. Açılışı bekleyen ziyaretçiler yeni salonda sessizce dolaştı.
IV. Görevliler, sanatçıların hazırladığı açıklama kartlarını panolara astı.
Buna göre temel yüklemlerin çatı özellikleri sırasıyla hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Etken-geçişli — edilgen-geçişsiz — etken-geçişsiz — etken-geçişli
“İnceledi” ve “astı” gerçek öznesi ve nesnesi bulunan etken-geçişli yüklemlerdir. “Onarıldı” edilgendir; “çerçeveler” sözde özne olduğundan yüklem nesne almaz ve geçişsiz sayılır. “Dolaştı” ise etken-geçişsizdir. Sıfat-fiiller bu sıralamayı değiştirmez.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
LGS (Liselere Geçiş Sistemi), T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama MEB ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.