Isı ile sıcaklık aynı şey değildir: ısı aktarılan enerjidir, sıcaklık ise maddenin ne kadar sıcak ya da soğuk olduğunun ölçüsüdür.
Madde ve Endüstri konusu bu ayrımın yanında periyodik sistemi, metal, ametal, yarı metal ve soy gazları, fiziksel ve kimyasal değişimleri, kimyasal tepkimeleri, asitler ile bazları ve kimya endüstrisini kapsar. Buzun erimesi fiziksel, demirin paslanması kimyasal bir değişimdir.
Bir hâl değişimi sürerken saf maddenin sıcaklığı sabit kalır. Sorularda sıcaklık-zaman grafikleri yorumlanabilir. Kapalı bir kapta kütlenin korunumu sorulabilir ya da gündelik bir gözlemin ısı iletkenliğiyle açıklanması istenebilir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Soğuk bir kış gününde dışarıda bekleyen demir bir korkuluk ile aynı yerdeki plastik bir oturma bankı aynı sıcaklıkta olmasına rağmen, demir korkuluğa dokunan bir öğrenci elinin daha çok üşüdüğünü hisseder. Bu durumun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: C — Demirin ısıyı plastiğe göre daha iyi ilettiği için elden ısıyı hızla çekmesi
Demir iyi bir ısı iletkenidir; aynı sıcaklıkta olsalar da el ile temasta ısıyı plastikten çok daha hızlı çeker, bu yüzden daha soğuk hissedilir. Sıcaklık aslında aynıdır.
2. soruKolay
Kapalı bir kapta 24 g X maddesi ile 8 g Y maddesi artansız olarak tamamen tepkimeye giriyor. Buna göre oluşan ürünlerin toplam kütlesi kaç gramdır?
Cevabı göster
Cevap: C — 32
Kısaca — Oluşan ürünlerin toplam kütlesi 32 gramdır.
Kapalı kapta gerçekleşen tepkimelerde toplam kütle korunur. Maddeler artansız tepkimeye girdiği için girenlerin toplamı ürünlerin toplamına eşittir: 24 + 8 = 32 g.
3. soruOrta
Bir öğrenci, oda sıcaklığındaki saf suyu sıcaklığı 0 °C’ın altında sabit tutulan bir dondurucuya koyuyor. Numunenin sıcaklığının her an kendi içinde aynı olduğu kabul ediliyor. Kaydedilen sıcaklık önce azalıyor, donma boyunca 0 °C’ta sabit kalıyor ve donma tamamlandıktan sonra yeniden azalmaya başlıyor. Dondurucunun numuneden birim zamanda uzaklaştırdığı ısı miktarı hakkında bilgi verilmiyor.
I. Sıcaklığın sabit kaldığı aralıkta örnek dondurucuya ısı vermeyi sürdürmüştür.
II. Yalnızca bir anda sıcaklığın 0 °C ölçülmesi, numunenin tamamının katı hâlde olduğunu belirlemek için yeterli değildir.
III. Donma aralığı ile donma sonrasındaki bir soğuma aralığının süreleri eşitse bu aralıklarda numunenin verdiği ısı miktarları kesinlikle eşittir.
Yargılarından hangileri doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: B — I ve II
Saf su donarken sıcaklığı sabit kalsa da çevresine ısı verir. 0 °C ölçümü, donmanın başında, donma sürerken veya donmanın tamamlandığı anda alınabileceğinden tek başına numunenin hâlini belirlemez. Birim zamanda uzaklaştırılan ısının sabit olduğu belirtilmediği için eşit sürelerden eşit ısı verildiği sonucu çıkarılamaz.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
LGS (Liselere Geçiş Sistemi), T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama MEB ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.