Sürtünmeyle yüklenmede yer değiştiren yalnızca elektronlardır; protonlar yerinden ayrılmaz.
Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi konusu cisimlerin sürtünme, dokunma ve etki yoluyla yüklenmesini, aynı cins yüklerin birbirini itip zıt yüklerin çekmesini, topraklamayı ve elektroskopu kapsar. Özdeş iletken küreler dokundurulduğunda toplam yükü eşit olarak paylaşır. Konunun ikinci bölümü elektrik enerjisinin ışık, ısı ya da hareket enerjisine dönüşümü, santraller ve enerji tasarrufu üzerinedir.
Sorularda sırayla dokundurulan kürelerin son yük durumları istenebilir. Bir gözlemin hangi sonucu desteklediği ya da bir araçtaki enerji dönüşümü de sorulabilir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruZor
Özdeş iletken K, L ve M küreleri yalıtkan ayaklar üzerinde durmaktadır. K küresi pozitif, L küresi nötr, M küresi negatif yüklüdür. K’nin yük miktarı, M’ninkinden büyüktür. Önce K ile L birbirine dokundurulup ayrılıyor. Daha sonra L ile M birbirine dokundurulup ayrılıyor.
Buna göre;
I. K ile L ayrıldıktan sonra L pozitif yüklüdür. II. L ile M ayrıldıktan sonra L kesinlikle nötrdür. III. Son durumda M’nin yük cinsi, başlangıç yük miktarlarının sayısal değerleri bilinmeden kesin söylenemez.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: C — I ve III
K ile L özdeş ve iletken olduğu için K’nin pozitif yükü iki küreye eşit paylaşılır; bu yüzden L pozitif olur. Sonra L’nin pozitif yükü M’nin negatif yüküyle birlikte değerlendirilir. K’nin yükü M’ninkinden büyük olsa bile L’ye geçen miktar K yükünün yarısıdır; bu miktar M’nin yükünden küçük, eşit ya da büyük olabilir. Bu nedenle L’nin kesin nötr olacağı söylenemez, M’nin son işareti de kesin belirlenemez.
2. soruKolay
El feneri çalışırken ampulde gerçekleşen temel enerji dönüşümü hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: C — Elektrik enerjisinin ışık ve ısı enerjisine dönüşmesi
Kısaca — Ampulde elektrik enerjisi ışık ve ısı enerjisine dönüşür.
Pilden gelen elektrik enerjisi ampulden geçerken çevreye ışık verilmesini sağlar. Ampul aynı zamanda ısındığı için enerjinin bir bölümü de ısı enerjisine dönüşür.
3. soruKolay
Başlangıçta nötr olan iki özdeş balon aynı kuru kumaşa eşit süre sürtülüyor. Balonlar yalıtkan iplerinden tutularak birbirine yaklaştırıldığında birbirini itiyor.
Bu gözlem hangi sonucu destekler?
Cevabı göster
Cevap: D — Balonlar aynı cins elektrik yüküyle yüklenmiştir.
Aynı cins elektrik yükleri birbirini iter. Aynı koşulda sürtülen özdeş balonların birbirini itmesi, balonların aynı cins yükle yüklendiğini gösterir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
LGS (Liselere Geçiş Sistemi), T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama MEB ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.