Kar ayakkabısının geniş tabanı, ağırlığı daha büyük bir yüzeye yayarak karın üzerine yapılan basıncı azaltır; keskin bir bıçak ise kuvveti küçük bir yüzeye toplayarak basıncı artırır.
Basınç konusu katı, sıvı ve gaz basıncını ayrı ayrı inceler. Katılarda basınç ağırlığa ve temas yüzeyine bağlıdır. Sıvılarda basınç derinlik ve sıvının yoğunluğuyla artar, kabın biçiminden ise etkilenmez.
Gazlar bulundukları kabın her noktasına basınç uygular. Açık hava basıncı yükseldikçe azalır. Sorularda farklı yüzeyleriyle zemine konulan cisimlerin basınçları sıralanabilir.
Sıvı içindeki noktaların derinlikleri karşılaştırılabilir ya da kapalı bir kaptaki gaz basıncıyla ilgili yargılar değerlendirilebilir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Aynı sıvıda bulunan K, L ve M noktalarının sıvının serbest yüzeyinden derinlikleri sırasıyla 12 cm, 28 cm ve 18 cm’dir.
Sıvı basıncının en büyük olduğu nokta veya noktalar aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
Cevabı göster
Cevap: D — L
Sıvı basıncı derinlikle artar; L en derin noktadır.
2. soruKolay
Özdeş iki kapalı kapta aynı tür gazdan eşit miktarda bulunmaktadır. Kapların sıcaklıkları aynıdır. K kabının üst duvarına, L kabının yan duvarına birer basınç ölçer yerleştirilmiştir. Buna göre basınç ölçerlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: C — Her iki basınç ölçer de değer gösterir çünkü gaz tanecikleri her yöne basınç uygular.
Gaz tanecikleri sürekli ve rastgele hareket ederek kabın tüm iç yüzeylerine çarpar ve basınç uygular; bu nedenle üst duvara ya da yan duvara yerleştirilen her basınç ölçer bir değer gösterir.
3. soruKolay
Aynı maddeden yapılmış ve ağırlıkları eşit olan K, L ve M dikdörtgenler prizması biçimindeki katı bloklar, zemine farklı büyüklükteki yüzeyleriyle bırakılmıştır. Zemine temas alanları büyükten küçüğe K, L, M sırasındadır. Buna göre blokların zemine uyguladığı basınçların büyükten küçüğe sıralaması hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: A — M > L > K
Ağırlıklar eşit olduğundan basıncı yalnızca temas alanı belirler; temas alanı küçüldükçe zemine uygulanan basınç artar. En küçük alan M’de, en büyük alan K’da olduğundan sıralama M > L > K’dır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
LGS (Liselere Geçiş Sistemi), T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama MEB ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.