Ortanca çiçeğinin toprağın yapısına göre farklı renkler alması kalıtsal bir değişiklik değildir; ortamın etkisiyle oluşan bir modifikasyondur.
DNA ve Genetik Kod konusu bu ayrımla birlikte DNA'nın nükleotitlerden oluşan yapısını, adeninin timinle, guaninin sitozinle eşleştiği baz eşleşme kuralını, gen ve kromozom kavramlarını kapsar. Kalıtım bölümünde baskın ve çekinik özellikler, homozigot ve heterozigot bireyler ile çaprazlama sonuçları yer alır.
Mutasyon, adaptasyon ve biyoteknoloji de konunun parçalarıdır. Sorularda bir çaprazlamadan doğacak yavruların olasılığı istenebilir. Bir DNA zincirine göre karşı zincirin bazları ya da verilen gözlemlerden hangisinin mutasyon olduğu da sorulabilir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Bezelyelerde uzun boy aleli kısa boy aleline baskındır. Heterozigot uzun boylu bir bezelye ile kısa boylu bir bezelye çaprazlanıyor. Buna göre bu çaprazlama sonucunda oluşacak yavrulardan kısa boylu olma olasılığı kaçtır?
Cevabı göster
Cevap: D — %50
Heterozigot uzun boylu bireyin genotipi Tt, kısa boylu bireyin genotipi tt olarak gösterilebilir. Tt x tt çaprazlamasında yavruların yarısı Tt uzun, yarısı tt kısa olur. Bu nedenle kısa boylu olma olasılığı %50'dir.
2. soruKolay
Bir araştırmacı, farklı canlılarda gözlenen değişimleri mutasyon ve modifikasyon bakımından sınıflandırmaktadır. Aşağıdaki gözlemlerden hangisi mutasyon örneğidir?
Cevabı göster
Cevap: D — Işınlara maruz kalan bir bakterinin DNA dizisinde kalıcı bir değişiklik oluşması
Kısaca — Mutasyon, DNA diziliminde oluşan kalıcı bir değişimdir.
Mutasyon canlının kalıtsal maddesinde gerçekleşir ve etkisi yararlı, zararlı ya da nötr olabilir. Geçici kas gelişimi gibi çevre etkisiyle oluşan ve DNA dizilimini değiştirmeyen durumlar mutasyon değildir.
3. soruKolay
Çift zincirli bir DNA parçasının birinci zincirinde 4 adenin, 2 timin, 5 guanin ve 3 sitozin bazı bulunmaktadır. Baz eşleşme kuralına göre ikinci zincirdeki baz dağılımı (adenin – timin – guanin – sitozin sırasıyla) aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Cevabı göster
Cevap: B — 2 – 4 – 3 – 5
Baz eşleşme kuralına göre birinci zincirdeki her adeninin karşısına timin, her timinin karşısına adenin, her guaninin karşısına sitozin, her sitozinin karşısına guanin gelir. Birinci zincirdeki 4A–2T–5G–3C’ye karşılık ikinci zincirde 2A–4T–3G–5C bulunur.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
LGS (Liselere Geçiş Sistemi), T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama MEB ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.